فروشگاه آژنو دام, طیور و آبزیان
0 محصولات نمایش سبد خرید

سبد خرید شما خالی است.

نژادهای زنبور عسل

انواع نژاد زنبور

نژادهای زنبور عسل در راسته بال غشاییان یکی از راسته‌های مهم از رده حشرات است و از ۱۷ بالاخانواده تشکیل می‌شود.

یکی از این بالاخانواده‌ها، بالاخانواده آپیده است و نقش مهمی از نظر گرده افشانی محصولات زراعی و باغی دارد.

خانواده آپیده

خانواده آپیده خود به دو زیرخانواده آپینا و بومبینا تقسیم می‌شوند.

دارا بودن موهای پر مانند بر روی بدن گونه های بالا خانواده آنها را از نظر حمل دانه گرده و در نتیجه عمل گرده افشانی مفید می سازد.

جدا بودن بالا خانواده

بالا خانواده با داشتن خصوصیات جالب زیر از بقیه راسته بال غشائیان جدا می شود:

  1. بعضی از موهای بدن، به خصوص موهای روی سینه، شاخه شاخه و پر مانند هستند.
  2. اولین بند پنجه پای عقب، بلند و قطور شده و معمولا از مجموع چهاربند باقیمانده پنجه پا بزرگتر است.

در خصوص قدمت تاریخی این خانواده که گونه های مختلف زنبور عسل در آن قرار دارند اطلاعات کافی فسیل شناسی وجود ندارد.

برخی از محققین معتقدند که اجداد اولیه زنبور عسل که زنبورهای گوشت خوار و انفرادی بوده اند، حدود ۷۰ میلیون سال پیش زیست کرده اند، از آن زمان به بعد تدریجا گونه های زنبور عسل با تغییر در رژیم غذایی، اجداد آنها از گوشتخواری به شهد و گرده خواری ظاهر شدند.

قدیمی ترین فسیل شناخته شده زنبورعسل، قدمتی حدود ۵۰ میلیون سال دارد.

که خصوصیات ظاهری آن تا حدودی به زنبور عسل امروزی شباهت دارد.

ولی فسیل کشف شده از زنبور عسل که کاملا شبیه زنبوران عسل امروزی است به حدود ۳۰ میلیون سال پیش تخمین زده شده است.

زیر خانواده های بالا خانواده

بالا خانواده خود به چهار زیر خانواده به نامهای

  • Apoidea
  • Meliponinae 
  • Euglossinae 
  • Bombinae

تقسیم می شوند.

تمام گونه های زنبور عسل در زیر خانواده آپیده  قرار می گیرند.

در دنیا چهار نوع زنبور عسل وجود دارد که گونه “زنبور عسل کوچک، زنبور عسل بزرگ و زنبور عسل هندی” در آسیا و گونه چهارم یعنی زنبور عسل اروپایی در بیشتر نقاط جهان انتشار دارند.

گونه های زنبور عسل

در زیرخانواده آپینا تا حالا پنج گونه زنبور عسل تشخیص داده شده است.

مهم‌ترین گونه های زنبور عسل شامل زنبور عسل معمولی یا اروپایی است.

۱_زنبور عسل معمولی یا اروپایی(آپیس ملیفورا)

۲_زنبور عسل شرقی یا هندی(آپیس کرانا)

۳_زنبور عسل بزرگ(آپیس دورستا)

۴_زنبور عسل کوچک(آپیس فلورا)

۵_زنبور عسل کوچکی که در چین اخیرا کشف شده است،همچنین از نظر ریخت شناسی با نوع فلورا تفاوت است.

گونه های زنبور عسل
گونه های زنبور عسل

دو گونه زنبور عسل اروپایی و هندی

دو گونه زنبورعسل اروپایی و زنبورعسل هندی در داخل کندو یا محوطه بسته بر روی شان های متعددی که درست می کنند زندگی می کنند.

سیستم مکالماتی و ارتباطی بین افراد این دو گونه، تکامل زیادی یافته و از نظر اقتصادی اهمیت زیادی دارند.

در حالی که دو نوع زنبور عسل کوچک و زنبورعسل بزرگ به صورت آزاد زندگی می کنند.

هیچ وقت در داخل محیط بسته کندو قادر به ادامه حیات نیستند.

برخلاف دو نوع قبلی فقط یک شان درست می کنند. ضمنأ سیستم مکالماتی بین آنها ابتدایی است.

انواع زنبور در ایران و جهان

از چهار گونه موجود زنبور عسل در دنیا، نوع زنبورعسل اروپایی در اغلب نقاط ایران به جز مناطق کویری انتشار دارد.

نوع زنبورعسل کوچک فقط در قسمت جنوب و جنوب غربی و شرقی ایران انتشار دارد.

گرچه محققین مختلف در مورد انتشار جغرافیایی و تغییرات منطقه ای دو گونه زنبور عسل اروپایی و هندی گزارشات مختلفی ارائه کرده اند.

ولی دوپرا روش طبقه بندی جدیدی را برای این گونه ارائه کرده است.

و بر آن مبنا، سرزمین های اصلی و منطقه پراکندگی این گونه ها را مشخص کرد.

زنبور عسل اروپایی از قسمتی از اروپا و آفریقا و قسمت غربی آسیا منشا گرفته و گسترش یافته است.

در صورتی که زنبور عسل هندی در جنوب و شرق آسیا، جزایر اندونزی و ژاپن گسترش یافته است.

نژادهای زنبور عسل _ زنبور عسل کوچک

کوچکترین نوع زنبور عسل می‌باشد. که انتشار آن در قسمت غرب کره زمین از عمان و جنوب ایران شروع و تا شرق کره زمین، یعنی اندونزی ادامه دارد.

انتشار این زنبور در ایران از جنوب غربی (جنوب استان کردستان، استان خوزستان) تا جنوب استان بوشهر، جنوب استان فارس و استان هرمزگان و جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان) ادامه دارد.

کلنی زنبور عسل کوچک معمولا از یک ملکه و تعداد زیادی زنبور کارگر و در فصل مناسب تعداد کمی نر تشکیل یافته است.

زنبور عسل کوچک فقط یک شان می سازد که ۲۵ تا ۳۵ سانتی متر عرض و ۱۵ تا ۱۷ سانتی متر طول دارد.

وسعت شان در اندیمشک و دزفول گاهی تا ۱۲۰۰ (۳۰×۴۰ سانتی متر مربع) می رسد.

زنبور عسل کوچک
زنبور عسل کوچک

محل قرار گیری شان

زنبور عسل کوچک، شان خود را بیشتر در میان بوته ها و درختان انبوه گرمسیری (گنار، لیمو، نخل، انار، یاس و..) زیر سقف ایوان، مدخل سرداب، داخل غار و شکافهای باز کوهها و دیواره داخلی چاه آب (در عمق ۴ تا ۶ متری) مستقر می سازد.

بالای شان، یعنی محلی که به شاخه و یا سقف متصل می گردد، قطورتر بوده و برای ذخیره عسل و گاهی گرده گل مورد استفاده قرار می گیرد.

در زیر این قسمت سلول های شان جهت ذخیره گرده و پرورش نوزاد بوده است.

و سلولهای لبه قاب اغلب جهت پرورش زنبورهای نر استفاده می شود.

در موقع نیاز سلولهای ملکه در قسمت پایین ساخته می‌شوند.

از نظر زیست شناسی، طول دوران رشد زنبور کارگر از تخم تا حشره کامل ۲۰/۶ روز طول می کشد.

بدین ترتیب که دوران جنینی ۳ روز، دوران لاروی ۶/۴ روز و دوران شفیرگی ۱۱/۲ روز می باشد.

مقدار تولید عسل سالانه در کلنی زنبور عسل کوچک زیاد نبوده و از ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ گرم در هندوستان و ۱ تا ۳ کیلو در ایران و یک کیلو در عمان کلنی کوچک و محصول کم این گونه زنبور را این طور میتوان توجیه کرد.

که چون کلنی زنبور عسل کوچک در محیط باز میباشد، اغلب ممکن است مورد حمله دشمنان طبیعی قرار گیرند.

۶۰ تا ۷۰ درصد جمعیت کندو باید به طور دایم از کندو محافظت کرده و زمان کافی جهت تامین غذا و رشد کلنی باقی نخواهد ماند.

زنبور عسل کوچک یکی از مهم ترین حشرات گرده افشان در قسمت جنوبی ایران است.

که متاسفانه در سالهای اخیر به علت عدم آشنایی روستاییان به ارزش زیاد این حشره، به خاطر چند گرم عسل، کلنی های این زنبور را از بین می برند.

نژادهای زنبور عسل _ زنبور عسل بزرگ

در بین چهار نوع زنبور عسل، از نظر جثه از همه بزرگتر می باشد.

این نوع زنبور عسل مانند زنبور کوچک فقط یک شان می سازد.

شان معمولا به شاخه های کلفت درختان، زیر سقف ایوانها و دامنه صخره ها متصل می گردد.

اندازه شان ممکن است بین ۰/۱ تا بیش از یک متر مربع وسعت داشته باشد.

شکل و اندازه سلول های شان که در آنها کارگر، ملکه و نر پرورش داده میشود مشابه است.

معمولا تعداد متعددی کلنی این زنبور در کنار یکدیگر لانه سازی می کنند.

جمعیت هر کلنی ممکن است به چندین هزار زنبور برسد.

نژاد بزرگ
نژاد بزرگ

نژادهای زنبور عسل _ زنبور عسل هندی یا شرقی

این نوع زنبور عسل خیلی به زنبور عسل اروپایی شباهت دارد.

حتی بعضی از محققین گونه زنبور عسل هندی را یک زیر گونه از زنبور عسل اروپایی می‌دانند.

ولی محققین دیگر این دو نوع را کاملا از یکدیگر متمایز می دانند.

همچنین اظهار می دارند که این دو گونه نمیتوانند با یکدیگر تلاقی کرده و تولیدمثل کنند.

زنبور عسل هندی از نظر جثه کمی کوچکتر از زنبور عسل اروپایی است، ولی بیشتر با شرایط آب و هوایی گرم و خشک سازش یافته است.

 زنبور عسل هندی یا شرقی
نژاد هندی یا شرقی

نژادهای زنبور عسل _ زنبور عسل اروپایی

این نوع زنبور عسل که منشا آن آفریقا و اروپا بوده است، تقریبا در تمام مناطق کره زمین، به استثنای مناطق قطبی، گسترش پیدا کرده است.

و بیش از سایر گونه های زنبور عسل مورد استفاده انسان قرار گرفته است.

گرچه این نوع، قرابت زیادی با زنبور عسل هندی دارد ولی جثه آن بزرگتر است.

برای مناطق معتدله و سردسیر سازش نقاط مختلف یافته است.

زنبور عسل اروپایی در بخش نژادهای زنبور عسل اروپایی توضیح داده خواهد شد.

کره زمین دارای نژادهای مختلفی است که هر یک خصوصیات ویژه ای دارند.

در دهه های گذشته بعضی از محققین امکان وجود گونه های دیگری از زنبورعسل را مطرح کرده اند.

با توجه به این که برای اثبات قطعی وجود آنها شواهد و ادله بیشتری لازم است، در مورد جایگاه آنها به عنوان گونه، بین متخصصین اختلاف نظر وجود دارد.

اروپایی
اروپایی

0
دیدگاه‌های نوشته

*
*